Građanska inicijativa iz 2015. godine – zaštita sportsko-rekreativne zone

Kada je naselje planirano i projektovano, bilo je osmišljeno kao „samosvojni gradić na brdu“. To je značilo da je uz stanovanje bio planiran i niz drugih, javnih i ostalih sadržaja koji bi formirali takozvani „petnaestominutni grad“. S obzirom na to da investitor nije imao dovoljno sredstava za završetak izgradnje celog poduhvata, izgrađeni su svi objekti planirani za stanovanje i samo nekoliko javnih objekata. Neki javni sadržaji su ostali neizgrađeni.

Stanarima naselja je bilo poznato da je na neizgrađenom potezu između Jablaničke ulice i Ulice Vinogradski venac, između dva vrtića, planirana sportsko-rekreativna zona i da je još Urbanističkim projektom iz 1982. godine - „Urbanistički projekat Cerak-a 2 i izmene i dopune UP-a Ceraka 1 (Službeni list grada Beograda br.19/1982)" - projektovana sportska sala i bazen. Izmenom ovog Urbanističkog projekta (UP) 1995. godine - „Urbanistički projekat dela naselja Cerak 2 - izmene i dopune (Službeni list grada Beograda br.24/1995)" - ovim sportskim sadržajima, uz Jablaničku ulicu, dodat je i multifunkcionalni centar (MFC), sa bioskopskom i pozorišnom salom i trgovinom.

Verujući da je naselje Cerak Vinogradi zaista u režimu potpune arhitektonsko-urbanističke zaštite, mi, stanovnici naselja, propustili smo da registrujemo da je naše naselje bilo planski osakaćeno još 2009. godine izmenom Generalnog urbanističkog plana (GUP). Tada je na ovom, neizgrađenom delu naselja, umesto namene sport, sportski objekti i sportski kompleksi, izvršena promena namene u komercijalne zone i gradske centre, što je drastično promenilo urbanističke parametre i kompatibilne namene.

Za problem smo saznali tek 2015. godine, kada su u novinama osvanuli naslovi da se potencijalna lokacija za fabriku za preradu komunalnog otpada nalazi upravo na Ceraku, između dva vrtića.

U to vreme je i teren uz vrtić „Plava ptica“ počeo da se raskrčuje.

Počeli smo da istražujemo. Tada smo saznali za promenu namene iz 2009. godine, kao i da je na osnovu toga, 2015. doneta odluka o izradi „Plana detaljne regulacije (PDR) komercijalne zone“, iako su još uvek na snazi bili planovi nižeg reda za ovu teritoriju. Odluka o izradi PDR komercijalne zone je doneta bez obzira na sve urbanističke zaštite koje je naselje do tada imalo. U tom momentu je „PDR komercijalne zone“ o kojem je reč, bio na ranom javnom uvidu (krajem oktobra i početkom novembra 2015. godine). Umesto fiskulturne sale, bazena, MFC-a i ogromne parkovske površine, ovim PDR-om planirana je izgradnja oko 108.000 m2 visokih objekata namenjenih stanovanju i komercijalnim sadržajima, čak i manjim proizvodnim pogonima, što je bilo i ostalo nedopustivo.

Povodom svega prethodno navedenog, 2015. godine, građani se neformalno organizuju:

• Podnosimo primedbe na PDR komercijalne zone – rani javni uvid.
• Stupamo u kontakt sa projektantima naselja, sa bračnim parom Marušić.
• Septembra 2016. Opštini Čukarica podnosimo dve inicijative:

• Inicijativu za usklađivanje namena planiranih PDR-om koji je u postupku izrade, sa stvarnim potrebama stanovnika naselja, što je podrazumevalo zahtev da se obustavi izrada „PDR komercijalne zone“ i da se vrate sadržaji sportsko-rekreativne namene.
• Inicijativu za preispitivanje, međusobno usklađivanje, izmenu i dopunu važeće planske dokumentacije za čitavu teritoriju naselja Cerak Vinogradi (Cerak 1 i Cerak 2), koja je za cilj imala stvaranje uslova za rekonstrukciju i revitalizaciju postojeće strukture, radi poboljšanja uslova života u naselju.

GO Čukarica je 2017. godine podržala našu prvu Inicijativu za usklađivanje namena PDR-a, koju je prosledila investitoru plana – Direkciji za građevinsko zemljište i izgradnju Beograda, nakon čega Direkcija ugovara sa Marušićima i IAUS izradu Prostorno-programske analize, što je Gradska uprava podržala organizaciono i finansijski. Kao epilog toga:

• Odustaje se od koncepta koji je bio izložen na ranom javnom uvidu, u skladu sa našim primedbama!
• Naša inicijativa postaje programski osnov za izradu Prostorno-programske analize, koja će se kasnije ugraditi i postati sastavni deo novog PDR-a!

Uporedo sa postupkom izrade pominjanog PDR-a, 2019. godine Vlada RS proglašava naselje Cerak Vinogradi za prostornu kulturno-istorijsku celinu. Pisali smo raznim institucijama i nadležnim gradskim službama tražeći da učine sve što je neophodno da se u katastar, za svaku pojedinačnu katastarsku parcelu koja se nalazi u obuhvatu prostorne kulturno-istorijske celine naselja Cerak Vinogradi, upiše zabeleška svojstva kulturnog dobra.

Nakon izrade potpuno novog koncepta PDR-a komercijalne zone, koji je većim delom u skladu sa našom inicijativom, u toku javnog uvida, 2021. godine ulažemo primedbe i na taj nacrt plana i učestvujemo na javnoj sednici gradske Komisije za planove.

Te iste, 2021. godine, usvaja se „PDR dela naselja Cerak Vinogradi“. Sa naše tačke gledišta, postignut je uspeh u pogledu planiranih namena, uz kompromisno pojavljivanje 4 manje stambene zgrade u zoni iznad vrtića „Plava ptica“. Ostale namene i ponuđena idejna rešenja su veoma poželjna sa stanovišta stanara naselja: MFC uz Jablaničku ulicu kao stečena obaveza, sportska sala – hala, otvoreni i zatvoreni bazen, završetak naseljskog šetališta (kao deo nekada izgrađene, ali potpuno devastirane, glavne naseljske staze).

Rezultat ove građanske inicijative i dugogodišnje aktivnosti smatramo našim velikim uspehom. Bili smo istrajni, u pravo vreme i na pravom mestu.

Od tada, još bolje organizovani, budno motrimo na urbanistički status i faktičko stanje ovog neizgrađenog dela naselja, da se ne bi dogodila neka neprijatna iznenađenja.

Nadamo se završetku izgradnje poduhvata Cerak Vinogradi!