Info mapa
O naselju
Stambeno naselje Cerak Vinogradi (Cerak 1 i Cerak 2)
- Lokacija: Opština Čukarica, Grad Beograd, Republika Srbija
- Površina: 76,95 ha
- Visinska razlika između najviše i najniže tačke naselja: 60 m
- Broj stanovnika: oko 14000
- Broj stambenih objekata: 67
- Broj ulaza u stambene objekte: 172
- Broj stanova: 3650
- Projektanti: arh. prof. Darko Marušić, arh. Milenija Marušić i dr Nedeljko Borovnica
- Vreme projektovanja: 1978-1987. godine
- Vreme građenja: 1979-1988. godine
- Investitor: Zajednica stanovanja JNA i Beogradska zajednica stanovanja
- Zaštita: 2019. godine od strane Vlade RS proglašeno je za kulturno dobro, za prostornu kulturno-istorijsku celinu. Pre donošenja Odluke Vlade RS o utvrđivanju naselja za kulturno dobro, pune 32 godine je uživalo različite vrste zaštita.
Naselje je izgrađeno na prostoru bez nasleđenih urbanističkih slojeva, na mestu njiva kukuruza i vinograda, s tim da postoje priče da je nekada davno na ovom prostoru postojala cerova šuma, po čemu je naselje i dobilo ime – Cerak Vinogradi.
Prilikom projektovanja i izgradnje naselja sproveden je niz inovacija u odnosu na praksu tog doba i to:
- Na planu prostorne organizacije – poštovanje prirodnih odlika i tokova terena.
- Formiranje jedinica susedstva i manjih ambijenata.
- Konstrukcije – kosa tavanica (kao nov konstruktivni element u standardnom sistemu ravnih tavanica).
- Organizacije stana temeljene na osnovnim principima Beogradske škole stanovanja (fleksibilnost stambenih sklopova, dvostruka orijentacija stanova, spavanje van dnevnog boravka i u malim stanovima, uvođenje ekonomske terase, afirmacija stanova u prizemlju i individualizacija stanova u potkrovlju).
- Fasade – primena opeke u boji.
- Koncepta bašti u najnižim etažama stambenih zgrada u cilju postizanja veće intimnosti privatnog prostora stanovanja u prizemlju.
Kolske saobraćajnice i stacionarni saobraćaj (parkinzi) pozicionirani su po obodu naselja, tako da unutrašnjost naselja predstavlja dominantno pešačku zonu, koja je oslobođena od zagađenja proizvedenih izduvnim gasovima i bukom od motornih vozila. Priključivanjem objekata na daljinski sistem grejanja eliminisane su kotlarnice na čvrsta i tečna goriva, pa samim tim i dim iz dimnjaka. Objekti su pozicionirani tako da je niz padinu omogućeno kvalitetno provetravanje naselja. Naselje obiluje zelenilom zasađenim u skladu sa detaljnim projektima hortikulture. Sve sprovedene ideje projektantskog tima dovele su do postizanja visokog kvaliteta stanovanja u suživotu sa prirodom i formiranja prvog ekološkog naselja u Beogradu.
Po dijagonali naselja, najvišu i najnižu tačku terena spaja glavna naseljska staza u koju se pod pravim uglom ulivaju stambene pešačke ulice, koje su dobile nazive po specifičnim vrstama drveća koje je zasađeno u svakoj ulici u formi drvoreda.
Naselje Cerak Vinogradi (Cerak 1 i Cerak 2) čine četiri Susedstva koja su dobila imena po stranama sveta, a koja obuhvataju sledeće ulice:
- Borova, Breza i Kestenova – Severno susedstvo.
- Lipa, Platana i Crvenih hrastova – Južno susedstvo.
- Jasenova, Kedrova, Omorika i Cerova – Istočno susedstvo.
- Vinogradski venac i Cerski venac – Zapadno susedstvo.
Projektovana su i izgrađena tri tipa stambenih zgrada – lamele spratnosti P+2+Pk i P+6+Pk i svega par objekata P+9+Pk u centralnom delu naselja.
Naselje Cerak Vinogradi je osmišljeno kao „samosvojni gradić na brdu“, odnosno „petnaestominutni grad“, gde su osim stambenih objekata projektovani i objekti javne namene i komercijalni sadržaji, tako da stanovnici naselja većinu svojih potreba mogu da zadovolje na petnaest minuta hoda od svog stana do pošte, banke, trgovine, zanatskih radionica, vrtića, škole, ambulante, sportsko-rekreativnih, kulturnih i društvenih sadržaja.
Neki od ovih objekata su izvedeni istovremeno sa stambenim: osnovna škola „Ujedinjene nacije“, predškolska ustanova „Dečji gaj“ i kasnije vrtić „Plava ptica“, ambulanta „Vojnomedicinski centar“ (VMC), samoposluga „C-market“ (sada „Maxi“), Opitno izložbeni centar (OIC) i centri susedstava, dok su neki od njih do danas ostali neizgrađeni: kolektivne garaže, jaslice, sportski teren sa atletskom stazom, otvoreni i zatvoreni bazen, sportska sala i multifunkcionalni centar (MFC) sa bioskopskim i pozorišnim salama.
Prostorna kulturno-istorijska celina, u vreme kada je izgrađena, predstavljala je primer modernog stambenog naselja koncipiranog na tradicionalnim postulatima i uvođenju sadržaja, čime je značajno unapređen suživot stanara i postignut visok kvalitet stanovanja u naselju udaljenom od centra Beograda. Ovakvom organizacijom stvorena je i mogućnost identifikovanja stanovnika sa mestom u kojem žive...
Prema svojim arhitektonsko-urbanističkim i ekološko-vrtnim karakteristikama, Cerak Vinogradi predstavlja specifičnu stambenu celinu u Beogradu sedme i osme decenije XX veka. Konkursni projekat naselja smatra se jedinstvenim graditeljskim poduhvatom u Beogradu koji na najbolji način predstavlja sintezu prirodnog okruženja i arhitekture, zbog čega se svrstava u značajna posleratna arhitektonsko-urbanistička ostvarenja Srbije za koje su autori 1981. godine dobili Oktobarsku nagradu grada Beograda.
(Deo iz odluke Vlade RS o utvrđivanju naselja Cerak Vinogradi (Cerak 1 i Cerak 2) za prostornu kulturno-istorijsku celinu – „Službeni glasnik RS“, broj 4 od 25. januara 2019)
